محدثان شيعه به فراگيرى علم و دانش پرداخت و اساتيد و مشايخ وى را تا 104 نفر شمرده‌اند . روايات او توسط مشايخ بزرگ قمى ، از جمله سعد بن عبد اللّه حميرى و محمد بن يحيى عطار روايت شده است . « 1 » محمد بن احمد داراى تأليفات متعددى بود كه معروف‌ترين و بزرگ‌ترين آن‌ها نوادر الحكمه نام داشت . اين اثر در دو جلد و در ابواب مختلف فقهى نوشته شد و از كثرت و تنوع مطالب ، در ميان مردم قم مشهور و مثال‌زدنى و از كتاب‌هاى مرجع و مورد اعتماد فقيهان و محدثان قمى در اين عصر بود . متأسفانه از اين كتاب هم‌اكنون هيچ اثرى در دست نيست . وى هم‌چنين داراى تأليفات ديگرى بود كه نجاشى از آن‌ميان ، كتاب الملاحم ، كتاب الطب ، كتاب مقتل الحسين ، الامامه و النوادر را نام برده است . او در حدود سال 280 ق درگذشت . « 2 » ابراهيم بن محمد بن هلال ثقفى ( م 283 ق ) ثقفى از عالمان بزرگ شيعه و پرورش‌يافتگان مكتب كوفه به‌شمار مىرفت . او نخست زيدى مذهب بود و پس از گرويدن به مذهب اماميه ، در اين عقيده ، سخت معتقد و پاىبند شد و در راه نشر مذهب و علوم اهل بيت تلاش بسيارى به كار بست ، به‌طورى كه گفته شده او پس از پذيرفتن تشيع امامى ، كتابى به نام المعرفه نوشت كه در آن مناقب مشهور ائمه عليهم السّلام و معايب مخالفان ايشان را ذكر كرده بود ؛ اما عالمان از او خواستند كه آن را نقل ننمايد ، لذا ثقفى تصميم گرفت از اين شهر مهاجرت كند . به اصفهان برود كه نسبت به شناخت تشيع و علوم اهل بيت از همه بيگانه بودند و در آن‌جا احاديث كتاب مذكور را روايت كند . « 3 » به‌زودى آوازه و شهرت وى در شهرها پيچيد . وقتى خبر آمدن ثقفى به اصفهان به علماى قم رسيد ،

--> ( 1 ) . خويى ، همان ، ج 15 ، ص 35 . ( 2 ) . ر ك : طوسى ، رجال ، ص 491 و نجاشى ، همان ، ص 245 ، خويى ، همان ، ص 53 . ( 3 ) . نجاشى ، همان ، ص 16 .